HOME
Info Wilhelminasluis
Dagelijks Nieuws
Foto's Vrachtschepen
Andere Scheepsfoto's
Bijzondere schepen
Schepen >100 jaar
Ansichtkaarten
Historie sluis
Oorlog in de Regio
Historie in de Regio
Andel Toen en Nu
Verhalen
Bodemvondsten
Leuke websites
Andel Wandelt
Vragen
Reacties
Contactformulier

Dagboek van een dwangarbeider         
 

 Via Google kom ik een dagboek tegen van een Rotterdammer die na een razzia op 10 november 1944 gedwongen als arbeider naar Duitsland wordt gevoerd. Deze Jan Feringa maakt van alles dat hij meemaakt korte notities die hij na terugkomst in Rotterdam op 3 juni 1945 verwerkt tot een dagboek.

Met belangstelling lees ik dit dagboek dat zich uitstrekt van 10 november 1944 t/m 3 juni 1945. 

Op blz. 38 kom ik ineens Andel tegen en ook de, zonder bij naam genoemde, Wilhelminasluis. Hieronder meer over die episode.

Op 8 april 1945 begint de terugreis van Jan Feringa vanuit Duitsland naar Rotterdam. Na in Tilburg en Breda te zijn opgevangen, komt hij op zaterdag 2 juni aan op het station van ’s Hertogenbosch. Hij schrijft daarover:
“Vlak bij de uitgang stond een vrachtwagen menschen in te laden en kwam een meneer op ons af, die vroeg waar wij naar toe wilden. Wij willen proberen hier in Den Bosch een boot te vinden, die ons naar Rotterdam vervoerd zeiden we.
Nu heeren wacht U dan maar even, deze menschen hier op de auto worden even weggebracht en dan komen we U halen. Morgen om 8 uur vaart de boot naar Rotterdam en kunt U nog net mee.
Boften wij even. Dat was op zichzelf al een felicitatie waard.”

De mannen worden ondergebracht in een Katholieke school in de Siberische buurt (1) waar ze op zolder in het stro slapen.
De volgende dag, zondag 3 juni 1945, staat in het teken van de laatste etappe naar huis, naar Rotterdam. Het dagboek gaat verder:

“Om half acht hebben wij onze bagage op een wagen geladen en zijn er mede naar de spoorbrug gereden. Nu moesten we verder de bagage naar de boot dragen wat een heel gesjouw is geworden.
Bij de boot kregen we nu onze inschrijvingskaarten terug met een heel brood erbij. De bagage mocht niet op het dek, maar werd in het ruim geplaatst. Om goed 9 uur vertrokken we.

De Antruso een paar jaar later op het IJsselmeer

De boot droeg de naam van “Antruso”. Toen we de Dieze uitvoeren kwamen we op de Maas.Tegen 10 uur moesten we door een sluis (2) en om 12 uur gingen we in Andel aan de wal. Hier moest de boot een paar uur wachten op het getij, daar de sluis waar we door moesten niet geheel in orde was (3).
Het was prachtig warm weer en we hebben langs de dijk van Andel een heerlijk uiltje geknapt. Er was ons gezegd dat we om half twee weer aan boord moesten wezen.
Om 3 uur vertrok de boot pas. We lagen net midden op stroom of daar kwamen nog twee laatkomers over de dijk aan rennen. Gelukkig lag er iemand aan de kant met een roeiboot, die hen naar ons toe roeide. Ze werden aan boord flink uitgekafferd.

In Gorkum, Hardinxveld, Sliedrecht, Dordrecht en H.I. Ambacht werden personen die daar woonden afgezet. Nu ging het verder op Rotterdam aan. Bij Slikkerveer zagen we reeds de heftorens van de brug en het Witte Huis. Na 7 maanden zagen we de zoobekende omgeving weer naderen.
Het typische was, we waren met een boot ontvoerd en kwamen nu weer met een boot naar thuis. Maar nu onder andere omstandigheden. Nu waren wij geen arbeidsslaven meer.”
      

(1) Er wordt gesproken over de Siberische buurt in Den Bosch. De Bossche Encyclopedie zegt over deze buurt: "Aan het einde van de 19e eeuw wilde de gemeente een eigen reinigingsdienst oprichten: de stad groeide en daardoor kwam er steeds meer afval. De gemeente besloot in 1881 een deel van een voormalig ravelijn van de Citadel in te richten als locatie voor een nieuwe mestplaats en een opslagplaats voor beer. 
Dit gebied kwam vanaf februari in de raadsnotulen voor onder de naam Siberië, al snel spraken Bosschenaren van de Sieb of Siep."
Zie verder deze Bossche Encyclopedie.  

(2) De sluis die kort na vertrek wordt gepasseerd is de Henriëttesluis of, de meer gebezigde naam, Sluis Engelen.

Sluis Engelen tegenwoordig

(3) De Wilhelminasluis functioneert aan het einde van de Tweede Wereldoorlog en de weken erna met een aanpassing. Duitse troepen doen aan het einde van de oorlog een poging de sluisdeuren aan de Waalkant op te blazen. Het lukt in zoverre dat gewoon schutten niet meer mogelijk is. Er moet steeds worden gewacht op het moment dat het water op de Waal en de Maas eenzelfde hoogte heeft. Met alle deuren open gaan wachtende schepen dan zo snel mogelijk door de sluis.

Het schip Antruso  
De Antruso brengt de laatste tijd van de Tweede Wereldoorlog in de Labbegatsehaven door. De schippersvrouw, A.J. van de Veeken-Van Gils, verhaalt daarover in een artikel op de website van Heemkunde Sprang-Capelle. De foto hieronder hoort bij dat artikel, erop staan afgebeeld links Anna van der Schans en ernaast Jo de Rhoon.

Hoe de gang van zaken precies is geweest blijft tot nu toe onbekend, maar in ieder geval wordt de Antruso ingeschakeld bij het vervoer van mensen van 's Hertogenbosch naar Rotterdam. 
Er zijn foto's bekend van het schip in die tijd, dankzij Cor van de Veeken en Cees Feringa komen die in  mijn bezit.

De Antruso bij de sluis van Terneuzen

De Antruso waagde zich ook bij behoorlijk harde wind op het IJsselmeer getuige een foto uit de periode 1945/1950.

Het schip doet ook verre reizen getuige de foto die wordt gemaakt in dezelfde periode op een van de Franse kanalen. In het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw gaat de Antruso varen als een soort varend hotel. 

   

Als hotelschip, "Ook zo'n vacantie?", vaart het ook op de Rijn zoals hier met de Loreley op de achtergrond.

Logisch dat er van deze periode meer foto's zijn bewaard. De plaats en datum blijft helaas onbekend. 

   

Nog één foto resteert en daarop is de Antruso in volle vaart te zien.

Cor van de Veeken, zoon van de schipper in oorlogstijd, vaart later nog zeven jaar als schipper op deze Antruso waarna het schip in 1972 wordt verkocht.  

Geraadpleegde bronnen:

https://www.yumpu.com/nl/document/view/20024211/dagboek-oom-jan-jk-feringa
http://www.bossche-encyclopedie.nl
http://www.heemkundesprangcapelle.n
http://bhic.nl

Met dank aan:

Cor van de Veeken
Cees Feringa

Top