HOME
Info Wilhelminasluis
Dagelijks Nieuws
Sluizen
Foto's Vrachtschepen
Andere Scheepsfoto's
Bijzondere schepen
Schepen >100 jaar
Ansichtkaarten
Historie sluis
Oorlog in de Regio
Historie in de Regio
Andel Toen en Nu
Verhalen
Bodemvondsten
Leuke websites
Andel Wandelt
Vragen
Reacties
Contactformulier

Waaiersluis in Gouda

In januari van dit jaar krijg ik een artikeltje toegestuurd over de Waaiersluis in Gouda. Het artikel komt uit het weekblad De Gouda van 23 januari 2019. 
Het artikel verschijnt in de rubriek "Oud Gouda" die wordt verzorgd door de 
Historische Vereniging Die Goude, waarbij iedere keer een stukje van de geschiedenis van Gouda in beeld wordt gebracht.
Van zowel het Weekblad als de Historische Vereniging krijg ik toestemming het artikel op deze site over te nemen.


In deze serie brengen we samen met de Historische Vereniging Die Goude een stukje van
de geschiedenis van Gouda in beeld

 De Waaiersluis  
 
Sluisdeuren zijn doorgaans van hout gemaakt. En daarmee zijn ze onderhoudsgevoelig. Water en hout zijn immers geen 
vrienden van elkaar. De deuren moeten daarom na ongeveer vijftig jaar worden vervangen. Dat gebeurt bij alle werkende sluizen in Gouda, dus ook bij de Waaiersluis in de Hollandsche IJssel. Voorjaar 2018 zijn hier de waaierdeuren vernieuwd.

Dat was een spectaculaire gebeurtenis. U heeft het misschien wel gezien, als u over de Goejanverwelledijk fietste. En misschien heeft u toen zelfs wel een bezoekje aan de Waaiersluis gebracht. 
Waaiersluizen zijn tegen het einde van de achttiende eeuw uitgevonden. Het is een bijzonder type. De naam zegt het al: de sluisdeuren hebben de vorm van een waaier. Ze zijn opgeborgen in kwartronde inkassingen waaruit ze naar buiten gedraaid worden als de rivier moet worden afgesloten.     

Die waaierdeuren hebben een bijzondere eigenschap: ze kunnen tegen de stroom in worden gesloten. En ze kunnen bovendien worden geopend als er verschillende waterstanden aan weerszijden van de deuren zijn.
Zo kan de rivier worden "geschuurd", namelijk doorgespoeld, om te verhinderen dat er zand en klei bezinkt. En dat is nodig, om de verlanding van de Hollandsche IJssel tegen te gaan.
Zoals bij iedere sluis berust de werking van die "waaier" op het principe van de waterdruk.  Hiernaast de principeschets van één van de waaiers (de Waaiersluis heeft er twee, die op elkaar aansluiten).
Deze schets geeft de situatie aan als de sluis gesloten is.  


                                                                                                                             Principetekening van de waaierdeurwerking 

De vernieuwde Waaierdeur in zijn inkassing.                                                                       In de deur is het plaatsingsjaar ingekerfd.
(Foto: Nico J. Boerboom)                                                                                                        (Foto: Nico J. Boerboom)

Gezicht op de beide waaierdeuren en op de gesloten deur aan de (lage) gekanaliseerde kant van de rivier.  (Foto: Nico J. Boerboom)

Binnen de waaierkas kan het waterpeil worden gevarieerd met behulp van zogenaamde "omloopriolen", ondergrondse leidingen met afsluiters. Het ene omloopriool staat in verbinding met de gekanaliseerde kant van de IJssel en de andere met de open kant.

De waterstand in de waaierkas kan daaraan worden aangepast. Doordat het deel van de waaier binnen de waaierkas een groter oppervlak heeft dan het deel dat de rivier kan indraaien, wordt de waaier in de waaierkas heen en weer bewogen.
Zo kan de rivier worden afgesloten.

Samen met een woning voor de sluiswachter kwam de Waaiersluis in 1856 gereed. Sinds die tijd heet dit gedeelte van de rivier de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel.
Dankzij de kanalisatie was hier weer meer scheepvaart mogelijk. 
In de loop van de tijd zijn er aan de sluis ebdeuren en een gemaal toegevoegd. Ook zijn er enkele dienstwoningen bijgebouwd.
Het openen en sluiten van de ebdeuren gebeurde tot in de zestiger jaren met de hand. De waaierdeuren werken nog steeds op handbediening.

                                                              Door Han Breedveld

Gezicht op het sluizencomplex. Links de spuisluis met gemaal, in het midden de schutsluis en rechts de sluiswachterswoning.
(Foto: Nivo J. Boerboom)

                     terug naar sluizen                             terug naar homepage

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top